MediumSupervisor Instructor Electrical Group2026✓ Editorial રીતે ચકાસેલ

Field અને armature current બંને ઉલટાવ્યે અસર

જો DC મોટરમાં armature current ની દિશા અને ચુંબકીય field ની દિશા બંને એકસાથે ઉલટાવવામાં આવે, તો મોટરની પરિભ્રમણ દિશા પર શું અસર થશે?

⚑ સમસ્યા રિપોર્ટ કરો

જવાબ, અનુવાદ, ઇમેજ અથવા સોર્સમાં ભૂલ જણાય તો editorial review માટે મોકલો.

જવાબ અને સમજણ

સાચો જવાબD. પરિભ્રમણની દિશા યથાવત રહેશે

ઝડપી સમજણ

DC મોટરમાં field અને armature current બંનેને સાથે ઉલટાવવાથી torque ની દિશા બદલાતી નથી.

Field reversal + armature-current reversal together → rotation unchanged

વિકલ્પ D — પરિભ્રમણની દિશા યથાવત રહેશે.

મોટરનો torque field ની દિશા અને armature current ની દિશા — બન્ને પર આધારિત હોય છે; આ વાત Fleming’s left-hand rule થી સમજાય છે.

જો એમાંથી માત્ર એક જ દિશા ઉલટાવો તો torque ની દિશા ઉલટાઈ જાય છે.

પરંતુ બન્નેને સાથે ઉલટાવવાથી બંને અસરો એકબીજાને નિષ્પ્રભ બનાવી દે છે, તેથી મોટર એ જ દિશામાં ફરી રહી રહે છે.

Double reversal (field + armature current) = torque direction માં ફેરફાર નહીં.

DC motor ના direction-control પ્રશ્નોમાં આ ખૂબ મહત્વનો મૂળભૂત ખ્યાલ છે.

યાદ રાખો: એક reversal → direction reverse; બંને reversal → direction same.

Speed double થવી કે torque zero થવું — આ double reversal ની પરિસ્થિતિ સાથે સંબંધિત નથી.

કોઈપણ reversal થાય એટલે direction જરૂર ઉલટાય એવું માનવું.

Direction પ્રશ્નમાં પહેલા જુઓ કે એક પરિમાણ ઉલટાયું છે કે બંને.

Continue learningસંબંધિત PYQ અને પરીક્ષા માહિતીExam path, knowledge path અને વધુ practice links.

પરીક્ષા પાથ

જ્ઞાન પાથ

1પાછલી પરીક્ષામાં પૂછાયેલ

6બધા સંબંધિત પ્રશ્નો

387_Supervisor_Instr_20jul26.pdf2026 9:00 AM - 12:00 PMQ. 148