Previous Year Question
Correct answer: D
Explanation
DC મોટરમાં field અને armature current બંનેને સાથે ઉલટાવવાથી torque ની દિશા બદલાતી નથી.
Formula
Step-by-step solution
સાચો જવાબ
વિકલ્પ D — પરિભ્રમણની દિશા યથાવત રહેશે.
સમજૂતી
મોટરનો torque field ની દિશા અને armature current ની દિશા — બન્ને પર આધારિત હોય છે; આ વાત Fleming’s left-hand rule થી સમજાય છે.
જો એમાંથી માત્ર એક જ દિશા ઉલટાવો તો torque ની દિશા ઉલટાઈ જાય છે.
પરંતુ બન્નેને સાથે ઉલટાવવાથી બંને અસરો એકબીજાને નિષ્પ્રભ બનાવી દે છે, તેથી મોટર એ જ દિશામાં ફરી રહી રહે છે.
મુખ્ય ખ્યાલ
Double reversal (field + armature current) = torque direction માં ફેરફાર નહીં.
પરીક્ષા મુદ્દો
DC motor ના direction-control પ્રશ્નોમાં આ ખૂબ મહત્વનો મૂળભૂત ખ્યાલ છે.
Other options
Speed double થવી કે torque zero થવું — આ double reversal ની પરિસ્થિતિ સાથે સંબંધિત નથી.
Common mistake
કોઈપણ reversal થાય એટલે direction જરૂર ઉલટાય એવું માનવું.
Exam tip
Direction પ્રશ્નમાં પહેલા જુઓ કે એક પરિમાણ ઉલટાયું છે કે બંને.
Quick method
યાદ રાખો: એક reversal → direction reverse; બંને reversal → direction same.