Previous Year Question
Correct answer: D
Explanation
Induced EMF ની દિશા લેન્ઝના નિયમથી નક્કી થાય છે: પ્રેરિત અસર, તેને ઉત્પન્ન કરનાર કારણનો વિરોધ કરે છે.
Step-by-step solution
સાચો જવાબ
વિકલ્પ D — લેન્ઝનો નિયમ.
સમજૂતી
વિદ્યુતચુંબકીય પ્રેરણમાં induced EMF/current હંમેશાં તે સર્જનારા ફેરફારનો વિરોધ કરતી દિશામાં કાર્ય કરે છે.
આ જ વાત લેન્ઝના નિયમ નું મૂળ નિવેદન છે.
અથી ટ્રાન્સફોર્મર winding માં induced EMF ની દિશા નક્કી કરવા માટે લેન્ઝનો નિયમ વપરાય છે.
મુખ્ય ખ્યાલ
પ્રેરિત અસર, તેને ઉત્પન્ન કરનાર કારણનો વિરોધ કરે છે.
પરીક્ષા મુદ્દો
Fleming’s left-hand rule મોટરમાં બળ/ગતિની દિશા માટે છે; induced EMF માટે નહીં.
Other options
જૂલનો નિયમ તાપસંબંધિત છે, ઓહમનો નિયમ V-I-R સંબંધ માટે છે અને Fleming’s left-hand rule મોટરની દિશા માટે છે — transformer induced EMF માટે નહીં.
Common mistake
દિશા વિશેનો પ્રશ્ન છે એટલે Fleming’s left-hand rule પસંદ કરી લેવું. અહીં induction નો વિષય છે, એટલે લેન્ઝનો નિયમ લાગુ પડે છે.
Exam tip
Direction of induced EMF/current પૂછાય ત્યારે સૌપ્રથમ લેન્ઝનો નિયમ યાદ કરો.
Quick method
યાદ રાખો: induced effect opposes the cause → Lenz.