Previous Year Question
Correct answer: A
Explanation
Back EMF ગતિના પ્રમાણમાં હોય છે. શરૂઆતમાં ગતિ શૂન્ય હોવાથી back EMF પણ શૂન્ય થાય છે.
Formula
Step-by-step solution
સાચો જવાબ
વિકલ્પ A — શૂન્ય.
સમજૂતી
DC મોટરમાં back EMF ગતિ અને ફ્લક્સના પ્રમાણમાં હોય છે: Eb = kΦN.
શરૂઆતના ક્ષણે armature સ્થિર હોય છે, એટલે N = 0. તેથી ઉત્પન્ન થતું back EMF પણ શૂન્ય હોય છે.
મોટર ફરવા લાગે ત્યારબાદ જ back EMF વિકસે છે અને supply voltage નો વિરોધ કરે છે.
મુખ્ય ખ્યાલ
Back EMF એ rotational effect છે. ગતિ ન હોય તો back EMF ઉત્પન્ન થતું નથી.
સૂત્ર
Eb = kΦN; શરૂઆતમાં N = 0 ⇒ Eb = 0
પરીક્ષા મુદ્દો
શરૂઆતમાં back EMF શૂન્ય હોવાથી DC મોટર વધુ starting current ખેંચે છે.
Other options
“મહત્તમ” અને “સપ્લાય વોલ્ટેજ જેટલું” ખોટા છે, કારણ કે back EMF મોટર ફરવા લાગે પછી જ ઉત્પન્ન થાય છે. “ઋણાત્મક” પણ યોગ્ય નથી; શરૂઆતમાં તેનું મૂલ્ય શૂન્ય જ હોય છે.
Common mistake
Back EMF ને supply voltage સાથે ગૂંચવવું નહીં. સપ્લાય તો લાગુ હોય છે, પરંતુ શરૂઆતમાં back EMF ઉત્પન્ન થતું નથી.
Exam tip
જો ગતિ શૂન્ય હોય, તો speed-dependent ઉત્પન્ન થતું પરિમાણ પણ શૂન્ય જ હોય છે.
Quick method
યાદ રાખો: back EMF શૂન્યથી શરૂ થાય છે અને ગતિ વધે તેમ વધે છે.