SarkariResultOutSupervisor Instructor Electrical Group · 2026

Previous Year Question

નીચેના વિકલ્પોમાંથી કઈ લાક્ષણિકતા દિશાત્મક રિલે (Directional Relay) ને બિન-દિશાત્મક રિલે (Non-directional Relay)થી અલગ પાડે છે?
  1. દિશાત્મક રિલે માત્ર ઉચ્ચ વોલ્ટેજ પર જ કાર્ય કરે છે.
  2. દિશાત્મક રિલે આવૃત્તિ (frequency)માં ફેરફાર પર પ્રતિક્રિયા આપે છે.
  3. દિશાત્મક રિલે વિદ્યુતપ્રવાહના વહનની દિશા પર પ્રતિક્રિયા આપે છે.
  4. દિશાત્મક રિલે વિદ્યુતપ્રવાહની તીવ્રતાથી સંપૂર્ણપણે સ્વતંત્ર રીતે કાર્ય કરે છે.

Correct answer: C

Explanation

Directional relay fault current/power flow આગળની કે પાછળની દિશામાં છે તે ઓળખી શકે છે.

Step-by-step solution

Directional Response of Relay explanatory diagram

સાચો જવાબ

વિકલ્પ C — દિશાત્મક રિલે વિદ્યુતપ્રવાહના વહનની દિશા પર પ્રતિક્રિયા આપે છે.

સમજૂતી

Directional relayમાં directional element હોય છે, જે current અને સામાન્ય રીતે voltage જેવા polarizing quantity વચ્ચેના phase relation પરથી fault current અથવા power flowની દિશા નક્કી કરે છે. તેથી તે forward fault અને reverse faultને અલગ ઓળખી શકે છે. Non-directional relayમાં આ પ્રકારનું direction discrimination હોતું નથી.

મુખ્ય ખ્યાલ

Directional protection માટે માત્ર “કેટલો current?” નહીં, પરંતુ “કઈ દિશામાં?” પણ મહત્વનું છે.

પરીક્ષા મુદ્દો

“Directional” શબ્દનો સીધો અર્થ forward/reverse direction discrimination છે.

Other options

તે માત્ર high voltage પર જ કાર્ય કરતું નથી, frequency relay નથી, અને directional overcurrent protectionમાં current magnitude પણ મહત્વપૂર્ણ રહે છે.

Common mistake

Directional relay current magnitudeથી સંપૂર્ણપણે સ્વતંત્ર હોય છે એવું માનવું.

Exam tip

“Directional” શબ્દને જ clue માનો: forward કે reverse?

Quick method

Directional relay → magnitude સાથે direction પણ ઓળખે છે.